Estoński CIT, zwany również ryczałtowym podatkiem dochodowym od osób prawnych, to innowacyjne rozwiązanie podatkowe wprowadzone z myślą o wsparciu firm inwestujących w rozwój. Jest to system zainspirowany modelem stosowanym w Estonii, który odroczył opodatkowanie dochodów do momentu ich faktycznej dystrybucji (np. wypłaty dywidendy). W artykule omawiamy korzyści, ograniczenia oraz przypadki, w których warto wybrać estoński CIT, a kiedy lepszym rozwiązaniem mogą być tradycyjne formy opodatkowania.
Praktyczne zastosowanie estońskiego CIT
Estoński CIT to system opodatkowania dochodów spółek, który różni się od tradycyjnego modelu CIT głównie tym, że podatek dochodowy jest płacony dopiero w momencie wypłaty zysków wspólnikom. Oznacza to, że spółki, które reinwestują zyski, mogą odroczyć moment zapłaty podatku, co zwiększa ich płynność finansową i umożliwia lepsze zarządzanie kapitałem. W klasycznym modelu CIT podatek jest naliczany na bieżąco od dochodów spółki, niezależnie od tego, czy zyski te są wypłacane wspólnikom, czy reinwestowane w firmę.
Choć nominalne stawki CIT w estońskim systemie wynoszą 10% dla małych podatników (lub rozpoczynających działalność) i 20% dla większych podmiotów, efektywna stopa opodatkowania działalności gospodarczej jest znacznie niższa w porównaniu do klasycznego CIT. Wynika to z możliwości odliczenia podatku CIT zapłaconego przez spółkę od podatku od dywidendy płaconego przez wspólników. Ostateczne obciążenie podatkowe dla małych podatników wynosi 20%, a dla większych firm 25%, co jest korzystniejsze niż w przypadku klasycznego CIT, gdzie te wartości mogą sięgać 26-34%.
Kolejną zaletą estońskiego CIT jest uproszczona księgowość i brak konieczności prowadzenia rozbudowanej ewidencji podatkowej. Podmioty wybierające ten system rozliczeń bazują na rachunkowości bilansowej, co redukuje konieczność spełniania wielu formalności związanych z klasycznym CIT. Dodatkowo, spółki te nie mają obowiązku składania deklaracji CIT-8, co dodatkowo odciąża je administracyjnie. Mają one jednak obowiązek składania np. CIT-8E, wobec czego istnieją wobec nich pewne formalności administracyjne.
Kiedy warto wybrać estoński CIT?
Dzięki odroczeniu momentu opodatkowania zysków do czasu ich wypłaty wspólnikom, estoński CIT pozwala na poprawę płynności finansowej firmy. Przedsiębiorstwa mogą swobodniej zarządzać swoimi zasobami, przeznaczając je na inwestycje, rozwój działalności czy też inne bieżące potrzeby. W skrajnych przypadkach, jeżeli firma zdecyduje się reinwestować całość zysków, podatek może nie być płacony wcale. Estoński CIT staje się atrakcyjny, gdy przedsiębiorstwo generuje duży dochód, który nie jest w całości konsumowany przez wspólników/udziałowców/akcjonariuszy. Pozostawienie zysku w firmie pozwala uniknąć bieżącego opodatkowania, co może znacząco zwiększyć możliwości reinwestycyjne.
Dla przedsiębiorstw w fazie wzrostu, które potrzebują kapitału na inwestycje w środki trwałe, towary, zwiększanie zatrudnienia czy rozwój technologii, estoński CIT jest korzystnym rozwiązaniem. Możliwość odroczenia płatności podatkowej na czas, gdy zyski są reinwestowane, może znacząco wspierać dalszy rozwój firmy. Ponadto, estoński CIT może być także korzystny w kontekście dużych transakcji takich jak sprzedaż wartościowych składników majątku. Jeżeli przychód z takiej transakcji musi być wykorzystany w sposób, który nie generuje kosztów podatkowych (np. na spłatę kredytu), estoński CIT pozwala uniknąć natychmiastowego opodatkowania tych środków.
Mimo tego, estoński CIT nie jest dla każdego i ma swoje wady. Zyski pozostawione w firmie nie są opodatkowane, jednak istnieją wyjątki, które mogą prowadzić do powstania obowiązku podatkowego. Oprócz tego, zyski, które nie są ujawnione takie jak wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą, mogą podlegać opodatkowaniu. Dodatkowo, świadczenia wykonywane przez spółkę na rzecz wspólnika mogą być uznane za ukryte zyski, co generuje dodatkowe zobowiązania podatkowe.
Nie wszystkie spółki mogą też skorzystać z estońskiego CIT. Firmy jednoosobowe, spółki cywilne i spółki jawne nie mogą wybrać estońskiego CIT, co wynika z ich specyficznego statusu podatkowego i braku możliwości stosowania do nich przepisów Ustawy CIT. Wreszcie, spółki opodatkowane estońskim CIT nie mogą korzystać z ulg podatkowych takich jak IP BOX czy ulgi na badania i rozwój. W związku z tym przedsiębiorstwa powinny dokładnie przemyśleć, czy rezygnacja z tych benefitów jest korzystna.
Reasumując, estoński CIT może być bardzo korzystnym rozwiązaniem dla przedsiębiorstw generujących znaczne zyski, planujących reinwestycje lub dokonujących dużych transakcji. Niemniej jednak, przed podjęciem decyzji warto dokładnie przeanalizować zarówno korzyści, jak i potencjalne wady tego reżimu podatkowego. Współpraca z doświadczonymi doradcami podatkowymi może być kluczowa w podejmowaniu właściwej decyzji. Jeśli rozważasz zmianę formy opodatkowania na estoński CIT, skontaktuj się z ekspertami, którzy mogą pomóc w dokładnej analizie i wdrożeniu tego rozwiązania.
Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikdp.jdmsite.com/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/
Autor

Filip Smakowski
Radca prawny, specjalizacja – podatki i fundacja rodzinna
Dyrektor Pionu Podatków oraz Menedżer ds. Fundacji Rodzinnych w Mariański Group. Odpowiada za obsługę i doradztwo dla polskich firm prywatnych i wspieranie ich właścicieli w kwestiach sukcesyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem fundacji rodzinnych. Zajmuje się doradztwem w zakresie optymalnego sposobu przeprowadzenia transakcji nabycia majątku, finansowania transakcji, zmian właścicielskich (fuzje i przejęcia). LinkedIn
Redaktor prowadzący

Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Redaktor naczelny

prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji podatkowej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn