W 2024 roku w Polsce w porównaniu z poprzednimi latami nie wprowadzono aż tak wiele zmian, natomiast wprowadzone nowelizacje zarówno inspirowały nadzieję na poprawę, jak i budziły obawy wśród przedsiębiorców i ekspertów. Z jednej strony zmiany wskazują na rosnące starania Ministerstwa Finansów o modernizację systemu podatkowego, z drugiej strony nieustanna niestabilność legislacyjna i brak przewidywalności nadal utrudniają funkcjonowanie wielu podmiotom gospodarczym.
Najważniejsze zmiany w 2024 roku
Każdy nowy rok oznacza zmiany w systemie podatkowym, które wpływają zarówno na osoby fizyczne, jak i przedsiębiorców. Rok 2024 nie jest wyjątkiem, wprowadzając nowości w podatku VAT, podatkach dochodowych, podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), a także w podatkach i opłatach lokalnych. Dodatkowo, podatnicy muszą przygotować się na zmiany techniczne, z których najbardziej znaczącą jest obowiązkowe korzystanie z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) – jednak nie od 2024 roku, a 2026 roku.
Od stycznia 2024 roku wzrosły maksymalne stawki podatków lokalnych, w tym podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych oraz opłaty targowej – średnio o 15% w porównaniu z rokiem 2023. Należy jednak pamiętać, że ostateczna decyzja o wysokości obowiązujących na danym terenie stawek należy do rad gmin lub miast, które nie mogą ich przekroczyć maksymalnych wartości ustawowych. Dlatego też podatnicy powinni sprawdzić, czy w ich gminie wprowadzono nowe stawki, aby prawidłowo określić wysokość zobowiązań.
Dużym echem odbiły się także prace nad niemal nową ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Zmiany dotyczące zasad klasyfikacji budynków i budowli oraz sposobów ustalania podstawy opodatkowania budzą szczególne kontrowersje wśród dużych przedsiębiorstw, które dysponują rozległą infrastrukturą. Choć przepisy te jeszcze nie weszły w życie, już teraz generują napięcia i wątpliwości.
Kolejne zmiany
Nadto, od dnia 1 stycznia 2024 roku obowiązuje stawka 6% PCC dla zakupu szóstego i kolejnych mieszkań w tej samej inwestycji deweloperskiej. Jest to nowość budząca wątpliwości interpretacyjne. Warto jednak przypomnieć, że już w 2023 roku wprowadzono zwolnienie z PCC przy zakupie pierwszego mieszkania lub domu, jeśli spełniono ustawowe warunki. Początek roku przyniósł również podwyżki akcyzy na alkohol i wyroby tytoniowe. Wyższe stawki dotyczą alkoholu etylowego, piwa, wina, cygar, cygaretek oraz papierosów. Wyjątek stanowią cydr i perry, na które akcyza pozostała na dotychczasowym poziomie.
Jednym z większych wyzwań dla przedsiębiorców jest podatek minimalny w CIT, który dotyczy firm osiągających stratę podatkową lub niską rentowność. Obowiązek wpłacania tego podatku został przesunięty na 2025 rok, jednak już teraz warto zapoznać się z nowymi regulacjami, aby odpowiednio się przygotować. W 2024 roku tematem rozmów często było także globalne minimalne opodatkowanie (tzw. Pillar II), które zostanie wprowadzone jednak dopiero w 2025 roku.
Największą zmianą techniczną na 2024 rok miał być Krajowy System e-Faktur (KSeF). Jednakże po zmianach dla podatników VAT o obrotach przekraczających 200 milionów złotych, Krajowy System e-Faktur będzie obowiązywał od 1 lutego 2026 roku. Dla pozostałych przedsiębiorstw korzystanie z KSeF będzie wymagane od 1 kwietnia 2026 roku. Nowy system ma zastąpić faktury papierowe i elektroniczne, umożliwiając wystawianie faktur w elektronicznym systemie.
Nie można zapomnieć także o przepisach takich jak EUDR (rozporządzenie dotyczące przeciwdziałania wylesianiu) czy CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla). Choć formalnie nie należą do prawa podatkowego, mają istotny wpływ na strategie finansowe i rozliczenia przedsiębiorców, co stanowi dodatkowe obciążenie regulacyjne.
W 2024 roku wzrosła też liczba kontroli podatkowych, co szczególnie odczuli przedsiębiorcy. Organy skarbowe koncentrowały się na kwestiach związanych z VAT, w tym na wykrywaniu nadużyć karuzelowych, oraz na podatku u źródła (WHT), weryfikując stosowanie zwolnień i stawek preferencyjnych wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dużą uwagę poświęcono także zasadom unikania opodatkowania (GAAR), które stały się narzędziem do kwestionowania transakcji uznawanych za sztuczne lub ekonomicznie nieuzasadnione.
Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikdp.jdmsite.com/rejestracja
Autor
Filip Smakowski
Radca prawny, specjalizacja – podatki i fundacja rodzinna
Dyrektor Pionu Podatków oraz Menedżer ds. Fundacji Rodzinnych w Mariański Group. Odpowiada za obsługę i doradztwo dla polskich firm prywatnych i wspieranie ich właścicieli w kwestiach sukcesyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem fundacji rodzinnych. Zajmuje się doradztwem w zakresie optymalnego sposobu przeprowadzenia transakcji nabycia majątku, finansowania transakcji, zmian właścicielskich (fuzje i przejęcia). LinkedIn
Redaktor prowadzący
Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Redaktor naczelny
prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji podatkowej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn