Program motywacyjny w spółce ma na celu unikanie opodatkowania? Stanowisko KAS

Programy motywacyjne dla członków zarządu i kluczowych pracowników stanowią powszechną praktykę w nowoczesnym biznesie. Mają one na celu nie tylko premiowanie wyników, lecz także zwiększenie lojalności kadry menedżerskiej oraz powiązanie ich wynagrodzenia z długoterminowym sukcesem spółki. Jednakże, jak wskazuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), w niektórych przypadkach mechanizmy te mogą zostać wykorzystane głównie do optymalizacji podatkowej, co budzi wątpliwości co do ich zgodności z celem przepisów podatkowych.  

Program motywacyjny w spółce 

Najnowsze stanowisko Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) stanowi istotne wyzwanie dla spółek planujących alternatywne sposoby wynagradzania kluczowych pracowników. Szef KIS wielokrotnie odmawiał wydania opinii zabezpieczających w sprawach dotyczących programów motywacyjnych opartych na przyznawaniu akcji. Zdaniem organów skarbowych tego typu rozwiązania mają przede wszystkim na celu unikanie wyższego opodatkowania wynagrodzeń, a nie rzeczywiste motywowanie menedżerów do lepszej pracy. 

W jednej z rozpatrywanych spraw spółka planowała wprowadzenie programu motywacyjnego skierowanego do członków zarządu i kluczowych pracowników. Program ten zakładał emisję akcji, które uczestnicy obejmowaliby po wartości nominalnej, a następnie mogliby odsprzedać spółce po wartości księgowej, znacznie wyższej od nominalnej. Mechanizm ten w założeniu miał stanowić atrakcyjną formę wynagrodzenia, pozwalającą menedżerom na uzyskanie dodatkowego dochodu w sposób bardziej korzystny podatkowo. 

Jednak zdaniem szefa KIS konstrukcja ta nie miała uzasadnienia ekonomicznego i była działaniem sztucznym, nastawionym na optymalizację podatkową. Organ uznał, że rzeczywistym celem spółki nie było motywowanie zarządu, lecz osiągnięcie korzyści podatkowych poprzez wydzielenie części wynagrodzenia do opodatkowania według stawki 19% zamiast 32%. W związku z tym odmówił wydania opinii zabezpieczającej, wskazując na sprzeczność planowanego działania z celami przepisów podatkowych. Podobne stanowisko zostało przedstawione w innych sprawach rozpatrywanych przez KAS. 13 lutego organ uznał kilka innych programów motywacyjnych za niezgodne z przepisami, a informacje na ten temat opublikowano 3 marca w decyzjach oznaczonych jako DKP16.8082.4.2024, DKP16.8082.6.2024, DKP16.8082.3.2024 i DKP16.8082.7.2024. 

Co oznacza stanowisko fiskusa dla spółek? 

Zdaniem Szefa KAS, analizowany program motywacyjny w rzeczywistości nie służył zwiększeniu efektywności pracy kadry zarządzającej, lecz miał na celu wyodrębnienie części wynagrodzenia do innego źródła przychodów. Skutkowało to niższym opodatkowaniem wynagrodzenia, zarówno w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), jak i podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) oraz podatku od towarów i usług (VAT). 

W ocenie KAS konstrukcja programu nosiła cechy unikania opodatkowania, ponieważ element „premiowy” był wątpliwy – wynagrodzenie dotyczyło wyników osiągniętych w przeszłości, a nie przyszłych działań menedżerów. Ponadto nabycie akcji po wartości niższej od księgowej eliminowało ryzyko inwestycyjne, co oznaczało, że mechanizm ten nie miał charakteru rynkowego. Decyzja KAS stanowi istotny sygnał dla spółek planujących wdrożenie podobnych mechanizmów. 

Decyzje KAS mają zatem istotne konsekwencje dla firm, które planują wprowadzenie programów motywacyjnych opartych na akcjach. W praktyce oznaczają one, że organy skarbowe będą wnikliwie analizować mechanizmy wynagradzania menedżerów, szczególnie jeśli wiążą się one z niższym opodatkowaniem dochodów. Spółki, które zamierzają wdrożyć podobne rozwiązania, muszą liczyć się z ryzykiem zakwestionowania ich przez fiskusa i ewentualnymi konsekwencjami podatkowymi. 

Alternatywą dla przedsiębiorstw mogą być inne formy wynagradzania, które nie budzą wątpliwości podatkowych, np. klasyczne premie czy też udziały w zyskach. Warto jednak przed wdrożeniem jakichkolwiek mechanizmów motywacyjnych skonsultować się z doradcą podatkowym, aby uniknąć potencjalnych sporów z administracją skarbową. Przed wdrożeniem takiego mechanizmu warto także dokładnie przeanalizować, czy program rzeczywiście motywuje do lepszej pracy, ustalić zasady przydziału akcji w oparciu o przyszłe wyniki, a nie historyczne zyski, a także m.in. określić wyraźne, mierzalne cele i wskaźniki efektywności. 

Wobec tego, podejście KAS do programów motywacyjnych opartych na akcjach pokazuje rosnącą ostrożność fiskusa wobec mechanizmów, które mogą prowadzić do obniżenia obciążeń podatkowych dla menedżerów. Spółki, które planują wdrożenie takich rozwiązań, powinny dokładnie analizować ich strukturę i cel ekonomiczny, aby uniknąć zarzutu sztucznej optymalizacji podatkowej. W przeciwnym razie mogą spotkać się np. z odmową wydania opinii zabezpieczającej oraz koniecznością zastosowania wyższej stawki podatkowej od wynagrodzeń. 

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikdp.jdmsite.com/category/blog/podatki/  

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny